Tienenaars zijn trots op hun stad. Zo trots dat ze er een feestdag voor bedacht hebben. Elk jaar in het weekend het dichtst bij 10 oktober (10/10, Tienen, snap je?) vieren ze 'Kweikersdag'. Vanwaar komt die naam en wat gebeurt er die dag allemaal? We nemen je mee in de geschiedenis van deze bijzondere feestdag.
Kweikers?
Vanwaar komt de bijnaam 'Tiense Kweikers' in godsnaam? Wel, onze geuzenaam vindt zijn oorsprong in een verhaal uit L'étoile Belge, een krant uit 1885. Het was indertijd de gewoonte om tijdens de Pinksterviering in de kerk een witte duif los te laten als symbool voor de H. Geest. Dat jaar had de koster echter geen duif gevonden en besloot dan maar een jonge eend te laten vliegen vanaf het doksaal. Een tamme eend kan echter niet vliegen en het dier zou luid kwakend de misviering hebben verstoord. Aanleiding genoeg om de Tienenaars - die bovendien de H.Geest vergeleken met een eend - vanaf dan de naam Tiense Kweikers of kwèèkers te geven. De Tienenaars hebben hun bijnaam intussen helemaal omarmd en verwijzen ernaar in de naam van hun feestdag.
Feestdag
Lang niet elke stad heeft zijn eigen feestdag. Hoe komt Tienen aan een eigen feestdag? Op 10 oktober 2015 vierde de stad haar 1.000 jaar stadsrechten met een heuse Kweikersparade. De optocht door de straten van Tienen was een fantastisch spektakel waaraan honderden Tienenaars hun medewerking verleenden. Het was zo'n succes dat er wel een vervolg moest komen.
Activiteiten
Als datum om Kweikersdag te vieren werd 10 oktober gekozen. (10/10 in Tienen). Om zoveel mogelijk volk naar onze stad te lokken vieren we Kweikersdag sinds kort in het weekend het dichtst bij 10 oktober. Zo kunnen zoveel mogelijk mensen het unieke gebeuren meemaken!
Tijdens Kweikersdag valt er uiteraard heel wat te beleven. De handelaars doen extra hun best zodat je kan komen shoppen tijdens een gezellige braderie, er zijn her en der concerten van lokaal talent in de straten, er zijn springkastelen en er is kinderanimatie. Natuurlijk vieren we tijdens Kweikersdag vooral onze eigen stad, dus kan je ook kleurrijke Tiense verhalen en gedichten komen beluisteren, Tiense liedjes zingen, of genieten van de vele standjes met streekbiertjes en streekproducten.
Maar dat is nog niet alles: Kweikersdag is een dag vol tradities. Daarom zijn ook de Tiense reuzen, de Lazuur, en draak Oswald (soms) aanwezig.
Tiense Reuzen
Elk jaar tijdens Kweikersdag worden de Tiense reuzen van stal gehaald om te paraderen door de straten. De reuzenommegang is een eeuwenoude traditie in Tienen. De eerste vermeldingen van Tiense reuzen dateren uit 1471. Bij overwinningen van vorsten, gildenverkiezingen, religieuze processies, kermissen en andere feestelijke gelegenheden werden de reuzen bovengehaald.
Wat er precies met de originele, oude Tiense reuzen is gebeurd, is onbekend. Het verhaal wil dat ze vernietigd zijn in een brand bij de Duitse verovering van de stad op 18 augustus 1914. Zekerheid is hier echter niet over.
De geboorte van Jan en Mie
De herinnering aan de Tiense reuzen leefde uiteraard voort. In maart 1926 werd de oudheidkundige kring ‘Thiunas’ opgericht om de reuzentraditie te herstellen. De kring sprak kunstenaars aan twee nieuwe reuzen te vervaardigen. De twee gloednieuwe reuzen werden genoemd naar archivaris Jan Wouters en zijn vrouw Maria en komen sinds 1927 regelmatig buiten tijdens feesten en kermissen. Ook tijdens Kweikersdag komen 'Jan en Mie' mee vieren.
De Lazuur
Het spannendste moment van Kweikersdag is ongetwijfeld ‘de Lazuur’. De naam verwijst naar het lazuurblauw uit de Tiense vlag en het wapenschild. Het is een aflossingswedstrijd met teams uit de verschillende wijken en deelgemeenten van Tienen (de contreien), waarbij de deelnemers lopen met een zelfgemaakt schaap op de rug, verwijzend naar de twee schapen in ons stadswapen. Leden van de contreien komen weken op voorhand samen om hun schapen te versieren en hun sterkste lopers te kiezen. Spektakel verzekerd!
Draak Oswaldus
Om de 5 jaar is er een speciale editie van Kweikersdag. Dan wordt draak Oswaldus uit zijn hol gehaald en gaat de Kweikersparade uit.
Tijdens de eerst editie van de Kweikersparade op 10 oktober 2015 introduceerde de Tiense reuzengilde van opgewekTienen een nieuwe stadstraditie. Samen met kunstenaar Oswald Kuijken werd een drakenreus gemaakt. De draak refereert naar de aloude legende van Sint-Joris en de draak die volgens stadsrekeningen uit de 16de eeuw in Tiense stoeten en ommegangen werd uitgebeeld. Het beest kreeg een eigentijdse invulling.
Draak Oswaldus is het symbool van het kwade. Hij daagt bij elke editie van de Kweikersparade de stad en haar inwoners uit. De draak gaat enkel tijdens de parade uit en begeeft zich nooit buiten de stadsgrenzen. Met zijn hoogte van 4 meter en zijn lengte van 11 meter is het de grootste drakenreus van Europa. Oswaldus wordt door 8 Tienenaars, de zgn. pijnders, op de schouders gedragen. De drakengidsen geven de richting en de pas aan voor de pijnders. De draak wordt omringd door het drakenvolk, bestaande uit de drakenwachters, (vuur)dansers en de ‘drakenvrouw/man’. Deze laatste verleidt de draak tot het onheil en is de bron van het kwade. De hoorns en de vleugels verwijzen naar de verbondenheid met de draak.
De draak neemt het in een symbolisch gevecht op de Grote Markt op tegen Thuinas, de beschermer van de stad. Elke 5 jaar zal dit gevecht, samen met de Kweikersparade, worden herhaald.
